解:
(2)因为$\begin{vmatrix}1&8^x\\2&16^x\end{vmatrix}=0,$
所以$1×16^x-2×8^x=0,$
所以$2^{4x}-2×2^{3x}=0,$
所以$2^{4x}=2^{3x+1},$
所以$4x=3x+1,$
所以$x=1。$
(3)因为$\begin{vmatrix}a&-2026\\1&a-3\end{vmatrix}=a(a-3)-1×(-2026)=a^2-3a+2026,$又因为$a^2-3a+2=0,$
所以$a^2-3a=-2,$
所以原式$=-2+2026=2024$